Dili – Presidente Republika Dr.
José Ramos Horta husu ba Komando hotu-hotu
iha f-FDTL no PNTL nia laran atu tenki kumpri
Konstituisaun hodi garante dame no estabilidade
iha nasaun ida ne’e.
Nia dehan loyalidade no obrigasaun ba Konstituisaun
nebe maka forsa military no polisia Timor
– Leste nian presiza tenki halo, atu
nune’e instituisaun rua ne’e labele
monu tan ba manobra politika lideransa politiku
nain sira.
Prezidente Horta hateten katak, se kuandu
F-FDTL no PNTL monu tan ba partidarizasaun,
politizasaun no manipulasaun husi lidransa
politika sira, Timor – Leste sei monu
ba krize foun fali.
Xefe Estadu dehan, husi husi krize nebe akontese
iha 2006, polisia tenki foti lisaun importante
atu bele hadia an diak liutan. Tanba, tuir
Horta katak, konflitu nebe mosu entre F-FDTL
no PNTL halo povu sofre no hetan trauma bo’ot.
Responsabilidade ba krize ne’e, Horta
dehan, “laos deit ba polisia ho militar
sira, maibe, lideransa politika sira mos tenki
simu responsabilidade ba todan ida ne’e.
Tanba se lider politika sira tau matan kedas
ba instituisaun rua ne’e no simu responsabilidade
desde loron primeiru kedas, komando PNTL lamonu
karik.”
“Ita (polisia) labele haluha imazem
ida ne’e. Hau lahaluha, ita labele monu
tan partidarisaun, politizasaun no manipulasaun
husi lider politika sira,” apela Prezidente
Horta iha ninia deskursu ba membrus Unidade
Intervensaun Rapida (UIR) nain 29 nebe akaba
sira nia treinamentu iha Sesta (11/Jan), iha
Kuartel UIR, Kampu UIR Dili.
Prezidente Horta lembra katak, “problema
bo’ot nebe afeita ita nia nasaun iha
2006 ne’e tanba ita nia F-FDTL no PNTL
sei nurak. Ne’e sai razaun ida mos nebe
provoka krize.”
Horta haktuir liutan katak, PNTL mos sofre
no terus ba krize ida ne’e, tanba baze
polisia nian laiha preparasaun didiak.
Metodologia ka doutrina nebe simu hahu kedas
iha 2002 husi rai seluk lahalo adaptasaun
didiak ba ita nia polisia, dehan Horta.
Tan ne’e, xefe estadu dehan, “estadu
tomak hanoin katak, modelu diak liu ba ita
nia polisia mak Guarda Nacional Republicana
(GNR). Estadu teni tau-matan ba seitor defeza
– seguransa tanba seitor ne’e
mak bele garante dame no estabilidade.”
“Ohin hamrik iha ne’e, hodi hatudu
dala idatan importansia nebe Prezidente da
Republika ho orgaun soberania hotu-hotu tau
ba seitor Seguransa Nasional,” deklara
Prezidente Horta.
Iha ninia deskursu, Prezidente Horta husu
ba membrus UIR nain 29 nebe mak akaba sira
ni treinamentu faze primeiru hodi simu sertifikadu
provizoriu atu servisu didiak, no aproveita
UNpol sira nia experiensia atu nune’e
bele sai polisia nebe professional.
“Ba imi hotu, hau halo votus para susesu
ba imi nia misaun ida ne’e para bele
foti fila fali naran mos, naran diak instituisaun
ida ne’e. Se imi susesu foti fila fali
PNTL nia naran, signifika mos katak, dame
metin iha ita nia rain,” dehan Prezidente
Horta.
Horta sublinha liutan katak, mebru UIR nain
29 nebe mak simu sertifikadu povizoriu ida
ne’e sei hakat ba programa seluk ho
durasaun fulan nen (6).
Kursu nebe GNR – Portugal fo hanesan
mos kursu nebe sira halo iha Portugal laos
oinseluk, informa Horta hodi hatutan, kursu
ne’e ho vigor nebe sira (GNR) ejiji
ba sira nia – an rasik.
“Imi nain 29 sei halibur hamutuk ho
nain 30 nebe oras ne’e hala’o
ona treinamentu iha faze ministerial iha GNR
nia okos no sei hamutuk mos ho nain 58 seluk
nebe Front Police Unit (husi Malaysia) mak
akompanha,” katak Prezidente Horta.
Tan ne’e nia husu ba membru PNTL hotu,
liu-liu membru UIR nain 117 atu fo laran ba
treinamentu nebe mak simu husi treinador sira.
Iha servisu lor-loron nian buka atu tulun
malu no halo kolaborasaun diak ho polisia
internasional sira.
